Co to są klementynki, skoro w grudniu pół sklepu nazywa je mandarynkami, a na skrzynce stoi „clementine”. Klementynki to nie to samo co mandarynki, choć różnica widać dopiero, kiedy się wie, czego szukać.
Poniżej wyjaśnione jest, co to są klementynki i skąd się wzięły, czym różnią się od mandarynek i satsum, dlaczego prawie nigdy nie mają pestek, oraz jak je wybierać i przechowywać, żeby nie wysychały po kilku dniach.
| Kaloryczność | 47 kcal / 100 g |
| Witamina C | około 49 mg / 100 g, czyli więcej niż dzienne zapotrzebowanie dorosłego |
| Co to jest | krzyżówka mandarynki i pomarańczy słodkiej |
| Sezon w Polsce | od listopada do stycznia |
| Pestki | zwykle brak, poza owocami z sadów mieszanych |
| Przechowywanie | kilka dni w temperaturze pokojowej, do dwóch tygodni w chłodzie |
Spis treści
Co to są klementynki
Klementynka to cytrus powstały ze skrzyżowania mandarynki z pomarańczą słodką. Botanicznie opisuje się ją jako Citrus × clementina, a znak mnożenia w nazwie oznacza właśnie to, że mamy do czynienia z mieszańcem, a nie z osobnym gatunkiem.
Praktycznie widać to w smaku i w budowie owocu. Po mandarynce klementynka odziedziczyła luźną skórkę, która schodzi niemal sama, i wyraźną słodycz. Po pomarańczy dostała mocniejszy, bardziej kwasowy akcent i zwartą, soczystą miąższ. Dlatego klementynka smakuje intensywniej niż przeciętna mandarynka i rzadziej bywa mdła.
Owoce są zwykle mniejsze, lekko spłaszczone i mają gładką, mocno pomarańczową skórkę, często z zielonkawym odcieniem przy szypułce. Ten zielony ślad nie oznacza niedojrzałości, tylko chłodniejsze noce w czasie dojrzewania.
Skąd się wzięły klementynki
Historia jest nietypowo konkretna jak na owoc. Klementynka pojawiła się pod koniec XIX wieku w ogrodzie sierocińca w Misserghin w Algierii, prowadzonego przez francuskiego zakonnika Clémenta Rodiera. Rodier szczepił drzewka cytrusowe i zwrócił uwagę na jedno, które wyrosło samo, między krzewami w sadzie. W 1902 roku odmianę nazwano formalnie jego imieniem.
Stąd bierze się też pomyłka, która krąży w internecie: klementynka bywa opisywana jako krzyżówka mandarynki z pomarańczą gorzką. W opracowaniach botanicznych drugim rodzicem jest pomarańcza słodka.
Klementynka a mandarynka i satsuma
To trzy różne owoce, które w sklepie trafiają do jednej skrzynki. Najkrócej:
| Owoc | Co to jest | Wygląd | Smak | Pestki |
|---|---|---|---|---|
| Klementynka | mandarynka × pomarańcza słodka | mała, gładka, mocno pomarańczowa | słodka z kwaskiem | zwykle brak |
| Mandarynka | gatunek wyjściowy | większa, skórka luźna i matowa | łagodna, bywa mdła | często są |
| Satsuma | odmiana mandarynki z Japonii | spłaszczona, skórka bardzo luźna | delikatna, mało kwasu | brak |
Pełne porównanie całej rodziny, razem z tangeryną, znajdziesz w przewodniku o mandarynkach. Warto też zajrzeć do wpisów o pomarańczach i cytrynie, bo wiele zasad wyboru i przechowywania jest dla cytrusów wspólnych.
Dlaczego klementynki nie mają pestek
Klementynka jest w dużej mierze samoniezgodna, co w praktyce znaczy, że własny pyłek nie zapyla jej kwiatów. Jeśli w sadzie rosną wyłącznie klementynki, owoce wychodzą bezpestkowe.
Pestki pojawiają się wtedy, gdy w pobliżu kwitną inne cytrusy, a pszczoły przeniosą obcy pyłek. Dlatego w jednej siatce bywają owoce z pestkami i bez, mimo że to ta sama odmiana. To nie jest wada ani oznaka gorszej jakości.
Jak wybrać dobre klementynki
- Weź owoc do ręki i zważ go w dłoni – dobra klementynka jest cięższa, niż wygląda. Lekki owoc zdążył oddać wodę i będzie suchy.
- Sprawdź skórkę przy szypułce – powinna być jędrna. Miękkie, zapadnięte miejsce to pierwszy objaw pleśni, która z jednego owocu przechodzi na sąsiednie.
- Zielonkawy odcień nie przeszkadza – przy cytrusach kolor skórki zależy od temperatury nocą, a nie od dojrzałości miąższu.
- Luźna skórka bywa zdradliwa – u satsum jest normą, ale u klementynki mocno odstająca skórka oznacza zwykle owoc przetrzymany.
- Unikaj siatek, których nie widać w środku – jeden spleśniały owoc w zamkniętym opakowaniu psuje resztę w kilka dni.
Jak przechowywać klementynki
W temperaturze pokojowej klementynki wytrzymują kilka dni i to wystarczy, jeśli kupujesz małe ilości. Trzymaj je luźno w misce, nie w zamkniętej siatce, bo wilgoć zebrana pod folią przyspiesza pleśń.
W lodówce, w szufladzie na warzywa, przetrwają do około dwóch tygodni. Chłód spowalnia wysychanie, ale odbiera część aromatu, więc warto wyjąć owoce pół godziny przed jedzeniem. Przeglądaj je co kilka dni i wyjmuj te z miękkimi plamami, zanim zarążą sąsiednie.
Obranych cząstek nie trzymaj dłużej niż dobę, nawet w pudełku. Szybko wysychają i robią się gorzkie.
Wartości odżywcze klementynek
Klementynki to przede wszystkim woda i witamina C. W stu gramach miąższu jest około 47 kcal, niespełna gram tłuszczu i około 49 mg witaminy C, czyli więcej, niż wynosi dzienne zapotrzebowanie dorosłej osoby. Do tego około 1,7 g błonnika i 9 g cukrów.
W praktyce dwie średniej wielkości klementynki pokrywają dzienne zapotrzebowanie na witaminę C z zapasem. To wartości referencyjne z tabel żywieniowych, więc traktuj je jako rząd wielkości, a nie pomiar konkretnego owocu.
Najczęstsze pytania o klementynki
Czy klementynki to mandarynki?
Nie. Mandarynka jest gatunkiem wyjściowym, a klementynka krzyżówką mandarynki z pomarańczą słodką. W sprzedaży obie bywają opisywane jako mandarynki, bo to nazwa potoczna całej grupy.
Czy skórka z klementynki nadaje się do jedzenia?
Tak, jest aromatyczna i dobrze sprawdza się starta do ciast i deserów. Warto wtedy wybierać owoce niewoskowane i dokładnie je umyć.
Dlaczego moje klementynki są kwaśne?
Najczęściej to owoce zerwane za wcześnie albo z początku sezonu. Cytrusy nie dojrzewają po zbiorze, więc kwaśna klementynka już taka zostanie.
Ile klementynek dziennie można zjeść?
Nie ma tu sztywnej granicy, ale warto pamiętać, że to owoce słodkie i łatwo zjeść ich kilka pod rząd. Kwas cytrusowy w dużych ilościach bywa też nieprzyjemny dla żołądka.
Czy klementynki można mrozić?
W całości nie, bo po rozmrożeniu miąższ się rozpada. Można natomiast zamrozić sam sok albo startą skórkę.
Podsumowanie
Klementynka to nie synonim mandarynki, tylko jej krzyżówka z pomarańczą. Stąd bierze się wszystko, co w niej lubimy: łatwa skórka, brak pestek i smak wyraźniejszy niż u zwykłej mandarynki.
- Co to jest, krzyżówka mandarynki i pomarańczy słodkiej, Citrus × clementina.
- Skąd, z ogrodu w Misserghin w Algierii, nazwana w 1902 roku.
- Pestki pojawiają się tylko wtedy, gdy obok kwitną inne cytrusy.
- Przy zakupie licz się ciężar owocu, a nie kolor skórki.
- Przechowywanie, kilka dni w misce albo do dwóch tygodni w lodówce.
Zobacz również
